Een persoonlijke overweging van Pairan

Het woord "God" wordt vaak gebruikt alsof het vanzelfsprekend een persoonlijke naam is. Maar wanneer je goed kijkt naar taal en Bijbel, zie je dat het woord verschillende functies heeft: God als aanduiding of titel voor de ene God, god als algemene verwijzing naar een godheid. Naam, titel en aanduiding zijn niet hetzelfde — en juist die verwarring ligt aan de basis van veel discussie.

God en god. Op papier maken wij onderscheid met een hoofdletter: God voor de ene Schepper, god voor een godheid in het algemeen. Maar wanneer je het woord uitspreekt, hoor je die hoofdletter niet. Een hoofdletter maakt geen geluid. Wie het woord "God" hoort, weet dus niet vanzelf of de spreker de Vader bedoelt, een titel of een algemene aanduiding. Alleen de context maakt dat duidelijk.

De namen van God. De Bijbel gebruikt verschillende namen, titels en aanduidingen: Elohim (God), El Shaddai (God de Almachtige), Adonai (Heer), en JHWH — de naam waarmee God Zich in de Hebreeuwse Schrift bekendmaakt. Een naam wijst iemand specifiek aan. Een titel zegt iets over gezag of positie. Een aanduiding zegt hoe iemand genoemd wordt. Dat onderscheid is precies wat nodig is om de vraag over Jezus goed te stellen.

Hetzelfde patroon zie je buiten de Bijbel. In het Arabisch betekent Allah (الله) "God" — de ene God; ilāh (إله) betekent "een god" en is algemeen. Allah is de Arabische benaming voor de ene God, ook gebruikt door Arabischtalige christenen. Een woord kan dus een aanduiding zijn zonder de volledige identiteit te verklaren van degene over wie het gaat. En precies daar kom je bij Jezus.

En dan Jezus. De vraag "Is Jezus God?" wordt pas echt interessant als je vraagt wat ermee bedoeld wordt.

Bedoel je: is Jezus de Vader? Nee. Jezus spreekt tot de Vader, bidt tot de Vader, zegt dat de Vader hem gezonden heeft. Na zijn opstanding zegt hij: "Ik vaar op naar mijn Vader en uw Vader, naar mijn God en uw God" (Johannes 20:17). Jezus en de Vader zijn niet dezelfde persoon.

Maar daarmee is de vraag niet af — Jezus is ook geen gewone menselijke leraar. In het evangelie van Johannes staat: "In het begin was het Woord, en het Woord was bij God, en het Woord was god" (Johannes 1:1). Vóór de schepping was het Woord er al, bij God de Vader — als een eigen persoon, onderscheiden van Hem. Tegelijk was dat Woord god in de betekenis die hierboven al werd uitgelegd: niet de Vader zelf, maar wel van goddelijke aard. Onderscheid én eenheid tegelijk; geen van beide mag de ander wegdrukken. Later is dat Woord mens geworden: Jezus (Johannes 1:14). Thomas zegt na de opstanding tegen hem: "Mijn Heer en mijn god!" (Johannes 20:28) — dezelfde Jezus die kort daarvoor sprak over "mijn God en uw God". Eén zin mag niet alle andere wegdrukken; het gaat om het geheel.

Bedoel je: is Jezus slechts een gewone mens, zonder goddelijke betekenis? Dat past niet bij wat het Nieuwe Testament over hem zegt.

Bedoel je: wordt Jezus op een bijzondere, goddelijke manier aangeduid? Ja. Wanneer "god" wordt gebruikt als aanduiding van goddelijke status, macht of gezag, kan Jezus in die betekenis god genoemd worden — zonder dat hij een aparte god naast de Vader is, en zonder dat hij de Vader is. Daar zit het onderscheid.

Autoriteit — ontvangen van de Vader. Jezus droeg een unieke goddelijke autoriteit, maar hij ontving die van de Vader — hij kwam niet om zichzelf groot te maken. Hij zegt zelf: "Mij is gegeven alle macht in hemel en op aarde" (Matteüs 28:18). Dat woord "gegeven" wijst al naar de Vader als de Bron. Diezelfde Vader gaf hem macht om te genezen, zonden te vergeven en mensen te bevrijden (Markus 2:10), en zelfs het oordeel werd hem gegeven (Johannes 5:27). Toch zegt Jezus ook: "Ik kan van mijzelf niets doen" (Johannes 5:30). Daarin zie je het onderscheid helder: de Vader is de Bron, de Zoon ontvangt, en de Zoon voert uit. Dat maakt Jezus niet tot een gewone mens — de Vader gaf hem juist een positie ver boven elk menselijk gezag. Daarom is de vraag niet alleen "welke titel heeft Jezus?", maar ook "van Wie heeft hij die ontvangen?" — en telkens wijst Jezus terug naar de Vader die hem gezonden heeft.

Hogepriester én Koning. De Bijbel noemt Jezus de grote Hogepriester (Hebreeën 4:14); zijn priesterschap hoort bij zijn opdracht van de Vader. Maar over zijn wederkomst moeten we zorgvuldig zijn: de Bijbel zegt niet dat hij dan "als priester" komt. Bij zijn wederkomst wordt hij vooral beschreven als Koning en Rechter, die komt met macht om te oordelen en te regeren (Openbaring 19:11-16). Dat is geen tegenstelling: zijn priesterschap beschrijft zijn dienst, zijn wederkomst beschrijft zijn koningschap.

Het einde: alles terug in de handen van de Vader. De duidelijkste tekst hierover is 1 Korintiërs 15:24-28. Wanneer alle vijanden onder zijn voeten zijn gebracht, draagt Christus het Koninkrijk over aan God de Vader. Dan onderwerpt de Zoon zich aan Hem die alles aan hem onderworpen heeft, zodat God alles in allen zal zijn. Het is dezelfde beweging die deze hele overweging laat zien: de Vader geeft autoriteit aan de Zoon — en aan het einde geeft de Zoon die terug. Geen rivaliteit, geen eigen koninkrijk. De Zoon regeert namens de Vader, en wanneer het werk volbracht is, legt hij alles terug in Zijn handen.

Waarom een dienaar, en niet de Vader Zelf? Waarom stuurde de Vader Jezus om de grootste vijand te verslaan, in plaats van het te doen op een manier die iedereen meteen als "God Zelf" zou herkennen? Misschien juist om te laten zien wat mogelijk is door wie Hij kiest. Geen leger, geen troon, geen zichtbare overmacht — maar een timmerman zonder aanzien, een dienaar. Als zo iemand, gezonden door de Vader, de grootste vijand kan verslaan, dan zit de overwinning niet in macht of positie, maar in wie de Vader kiest en wat Hij door zo iemand heen doet. God had het Zelf kunnen doen. Hij koos ervoor het te doen door een Zoon die diende, gehoorzaamde en zichzelf klein maakte — zodat de overwinning zichtbaar werd in een leven zoals dat van ons.

De opstanding: Zijn wil gebeurt. Jezus werd niet vermoord omdat hij mensen genas, te eten gaf of voor hen bad — daarvoor hielden mensen juist van hem. Hij werd vermoord omdat hij de waarheid sprak en zich verzette tegen huichelarij en tegen religieuze en politieke macht die zichzelf boven de waarheid plaatste. Het leek een nederlaag. Maar juist daar liet de Vader zien dat Zijn wil gebeurt, ook als eerst het tegendeel waar lijkt: Hij wekte Zijn Zoon op uit de dood (Handelingen 2:24). Wie dacht de waarheid het zwijgen op te leggen door de dienaar te doden, ontdekte dat de dood niet het laatste woord had. Het is dezelfde les als bij de timmerman: niet macht die zich verdedigt wint, maar gehoorzaamheid die volhoudt tot het einde.

Geen aardse titel. Wie naar het leven van Jezus kijkt, ziet iemand die niet kwam om te pronken. Geen kroon, geen positie boven mensen. Hij liep tussen gewone mensen, at met hen, diende hen, huilde met hen, bad, gehoorzaamde — en wees steeds terug naar de Vader. Misschien zijn wij te veel bezig met "welke titel heeft Jezus?", terwijl hij ons naar een andere vraag brengt: "Wie heeft mij gezonden?"

Hij maakte de Vader groot. Jezus openbaart de Vader op een unieke manier — en juist doordat hij zichzelf klein maakte, werd God in hem groot zichtbaar. Hoe minder hij zichzelf op de voorgrond zette, hoe meer de Vader door hem heen te zien was. Hij kwam ons niet alleen laten zien wie hij is, maar ook wie wij al zijn: kinderen van God. Een mens kan zichzelf een titel geven; echte verheffing komt van God. Hij maakte de Vader groot — en de Vader verhief de Zoon.

Zo heeft God het altijd gedaan: Hij gebruikte Abraham, Mozes en zoveel anderen — mensen die zichzelf niet groot maakten, maar dienden. Elke profeet had een eigen missie voor zijn eigen tijd. Ook nu heeft God Zijn plan: voor deze tijd heeft Hij de lichtdragers. Zij claimen geen titel. Zij dienen. Daarom is het goed om het woord priester niet alleen te zien als een titel van status, maar als een beeld van dienstbaarheid — Jezus is de Hogepriester, en tegelijk degene die dient.

Toen en nu verkeerd begrepen. Ook tijdens zijn leven werd Jezus verkeerd begrepen. Mensen verwachtten een aardse koning; toen ze hem tot koning wilden maken, trok hij zich terug. Hij kwam niet voor een troon, maar om de Vader bekend te maken. Dat misverstand bestaat vandaag nog. Misschien is de juiste vraag niet "welke titel moet Jezus hebben?", maar "wat doe jij met de waarheid die hij je geeft?" — niet "wie staat boven wie?", maar "dien elkaar."

Geef het geloof niet de schuld. Mensen gebruiken religie voor macht, om geld te verdienen of om oorlog te voeren. Voor mij ligt het probleem niet bij het geloof zelf — maar bij wat het menselijk hart ermee doet. Mensen verdraaien woorden om hun eigen wensen te vervullen. En wie het werk van het Licht doet, wordt soms juist beschuldigd — terwijl hij alleen doet wat zijn hart hem vraagt.

Jezus waarschuwde hier zelf voor: "Wacht u voor de valse profeten, die in schaapsklederen tot u komen, maar van binnen zijn zij grijpende wolven" (Matteüs 7:15). En: "Niet een ieder, die tot mij zegt: Heere, Heere! zal ingaan in het Koninkrijk der hemelen, maar die daar doet den wil mijns Vaders" (Matteüs 7:21). Zijn naam noemen is niet genoeg. Het gaat om wat je doet.

Geen titel, geen status — een persoonlijke relatie. God houdt niet van titels en status. Hij vraagt geen kerkelijke rang, geen menselijke priester tussen jou en Hem, geen perfect leven voordat je bij Hem mag komen. Hij wil een persoonlijke relatie met ieder van ons. In Zijn ogen is er geen christen, geen jood, geen moslim, geen hindoe — Hij ziet geen label, Hij ziet Zijn kind. Hij vraagt geen perfectie. Hij vraagt een hart dat zoekt.

Geen ruzie om titels. Laten we deze vraag niet eindigen met een discussie. Laten we elkaar niet veroordelen om een ander woord, maar samen lopen als broers en zussen. Wij zien vaak alleen de buitenkant; de Vader kent het hart. Jezus zei: "Het Koninkrijk van God is in uw midden" (Lukas 17:21). Beschuldig niet te snel. Heb geduld met wie nog zoekt. Wij mogen verschillen in woorden en tradities zonder vijanden te worden — want wij zien maar een deel; de Vader ziet het geheel.

Maar de belangrijkste vraag is niet welke titel wij Jezus geven. De belangrijkste vraag is: waarom werd hij gezonden? Hij werd door de Vader gezonden, kwam als mens tussen mensen, diende, sprak de waarheid, maakte de Vader groot — en liet zien dat wij God mogen kennen en als Zijn kinderen mogen leven.

De Vader is de Vader. De Zoon is de Zoon. De Zoon is niet de Vader. Maar de Zoon werd door de Vader gezonden om de waarheid zichtbaar te maken.

Misschien is het antwoord niet bedoeld om ons tegenover elkaar te zetten, maar om ons samen dichter bij het Licht te brengen. Niet boven elkaar. Niet tegen elkaar. Naast elkaar — als kinderen van de Vader, als broers en zussen, in liefde, in waarheid, in geduld, in het Licht.